ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားပြည်သူတွေဟာ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကျင်းပမဲ့ ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲကို စိတ်ပါဝင်စားမှု မရှိသလို ဒါဟာ ပြည်သူတွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ဘူးလို့ သုတေသန စာတမ်းအရ သိရပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်တပ် ကျင်းပမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပေါ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာရွှေ့ပြောင်း ပြည်သူတွေရဲ့ အမြင်သဘောထားတွေနဲ့ စိုးရိမ်ချက်တွေကို ထင်ဟပ်စေမဲ့ “မြန်မာကို လေးစား -Respect Myanmar” သုတေသနစာတမ်းမှာဖော်ပြထားတာပါ။ 

ဒီစာတမ်း မိတ်ဆက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်က ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့မှာ ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ ‌ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အမြင်သဘောထား၊ စိုးရိမ်ချက်နဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေကို လေ့လာနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး “မြန်မာကို လေးစား” သုတေသနစာတမ်း မိတ်ဆက်ပွဲကို ဗမာ့ရေးရာနှင့် ပဋိပက္ခလေ့လာရေးအဖွဲ့ (BACS) က ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့တာပါ။

အဲဒီပွဲကို ထိုင်းရောက် နိုင်ငံရေးလေ့လာသူတွေ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ၊ အရပ်ဘက် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ မီဒီယာသမားတွေလည်း တက်ရောက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူတွေ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို မြင်သာစေသလို စစ်အုပ်စု ကျင်းပမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအပေါ်မှာ သူတို့ရဲ့ အမြင်သဘောထားတွေ၊ အသံတွေကိုလည်း ဒီစစ်တမ်းမှာ တွေ့ရှိနိုင်တယ်လို့ BACS ရဲ့ ဒါရိုက်တာ မခရစ္စတင်းက ပြောပါတယ်။

“ကျမတို့မြန်မာတွေ အများစုသည် တိုင်းပြည်ကို စွန့်ခွာနေရတယ်၊ ဒီ ထိုင်းမှာလည်းပဲ သန်းနဲ့ချီတဲ့ ပြည်သူတွေ ရှိနေတယ်၊ ဒီလူတွေရဲ့ အသံသည် တိုင်းပြည်တွင်းမှာရှိနေတဲ့ အခြေအနေကို ထင်ဟပ်နိုင်မယ်၊ ပြီးရင် ဒီအခြေအနေတွေကို ပြောပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆတယ်။ နောက်တခုက လုံခြုံရေးကို စိုးရိမ်စိတ်မရှိဘဲ ဒီနိုင်ငံတွင်းမှာ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တွေကို ပြောနိုင်လိမ့်မယ် ယူဆတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ ဒီသုတေသနစာတမ်းကို ထိုင်းနိုင်ငံက ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူတွေကို ဦးတည်ထားပြီးတော့ လုပ်ဖြစ်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစာတမ်းမှာတော့ မြန်မာရွှေ့ပြောင်းပြည်သူတွေရဲ့ အသံတွေကို နိုင်ငံရေးရှုထောင့်ကနေ ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားခဲ့ရတယ်။ ကျမတို့ ဒီအရာတွေကိုလည်း ဒီစာတမ်းမှာ စုစုစည်းစည်း တင်ပြထားပါတယ်။”

BACS အဖွဲ့အနေနဲ့ “မြန်မာကိုလေးစား” သုတေသနစာတမ်းအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီး ၁၄ မြို့ကို သွားရောက်ကာ အခြေအနေမတူညီတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူ ၂၀၉ ယောက်ကို တယောက်ချင်း တွေ့ဆုံမေးမြန်းတာနဲ့ အုပ်စုဖွဲ့ ဆွေးနွေးတာတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူတွေအနေနဲ့ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲ မပေးရင် နေထိုင်ခွင့်ကိစ္စတွေ၊ ပတ်စ်ပို့သက်တမ်းတိုးတွေ ‌ဆောင်ရွက်ရာမှာ ကြုံလာရနိုင်တဲ့ အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုများစွာ ရှိနေတယ်လို့ ကွင်းဆင်းသုတေသနစစ်တမ်းလုပ်နေတဲ့ ဒေါက်တာလွမ်းဝေက ပြောပါတယ်။

“ကိုယ့်နိုင်ငံမဟုတ်တဲ့ သူများနိုင်ငံမှာ ရှင်သန်ရပ်တည်နေရတဲ့အချိန် မဲမထည့်ခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ကျနော်တို့ CI လုပ်တယ်၊ ဗီဇာလုပ်တယ်၊ စသဖြင့် ဒါတွေအတွက် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ပေးရတယ်။ ဒီအချက်အလက်တွေကို မဲထည့်ထည့်၊ မထည့်ထည့် စစ်အုပ်စုက ယူလိုက်ပြီးတော့ မဲပြောင်းလိုက်ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲပေါ့။ နောက်တခုက သူတို့ မဲမထည့်ဘူး ရတယ်၊ စစ်အုပ်စုက CI မတိုးပေးဘူး၊ ပတ်စ်ပို့သက်တမ်း မတိုးပေးဘူး၊ ဒါဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲပေါ့။ ကြိုတင်မဲ မထည့်ရင် ပတ်စ်ပို့သက်တမ်း မတိုးပေးဘူး ဆိုတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုရှိတယ်။ မြန်မာသံရုံးက လုပ်တာ။ ကျနော်တို့ထဲက တချို့ ကိုယ်တိုင်ကြုံခဲ့ရတာပါ။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးတွေ ဖြစ်နေတော့ စိုးရိမ်မှုပေါ့နော်။ မဲမထည့်ဘူးဆိုတဲ့ ခိုင်မာမှု ရှိနေသလို မဲမထည့်ခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ဖိအားတွေ၊ လက်ရှိ ကြုံနေရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ စိုးရိမ်မှုတွေ ဘယ်လောက်ထိ ဆိုးလာမလဲပေါ့။ အဲဒါကိုတော့ သူတို့ တော်တော်လေး စိုးရိမ်နေကြတယ် ဆိုတာကိုတော့ တွေ့ရတယ်။”

ဒါ့အပြင် တဖက်မှာလည်း အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာက စစ်တပ်ရဲ့ အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူတွေကို အတင်းအဓမ္မ နေရပ်ပြန်ဖို့ ဖိအားပေး လုပ်ဆောင်လာကြမှာကိုလည်း စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီရွှေ့ပြောင်းမြန်မာတွေ ပြောတဲ့ သတင်းစကားတွေကို ထိုင်းနိုင်ငံ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာက သိရှိအောင်ထိ ဆက်လုပ်သွားဖို့ ရှိနေတယ်လို့ BACS ရဲ့ ဒါရိုက်တာ မခရစ္စတင်းက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာပြည်သူ ၅ ဒသမ ၂ သန်းကျော် ရှိနေတယ်လို့ International Organization for Migration (IOM) ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ စာရင်းတွေအရ သိရပါတယ်။

ကေခိုင်